Δ. Ε. 35 Ο ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

 ΣΚΟΠΟΙ- ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ

Οι μαθητές:α) Να γνωρίσουν βασικές πλευρές από τη ζωή του ιδρυτή της θρησκείας

                       και τη διδασκαλία του.

                    β) Να κατανοήσουν το πνεύμα με το οποίο ερμηνεύτηκε η ζωή από το

                       Βούδα.

                   γ) Να πληροφορηθούν την ιστορική εξέλιξη του Βουδισμού.

                   δ) Να γνωρίσουν τη φιλοσοφική και ψυχολογική διάσταση της θρησκείας,

                       ώστε να αποκτήσουν θέση κριτική απέναντι στον τρόπο ζωής που

                       προτείνει.

                                   ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Αποτελείται από πλήθος παραδόσεων, οι οποίες διαιρούνται σε δύο μεγάλους κλάδους:

1.    Χιναγυάνα Βουδισμός

2.    Μαχαγυάνα Βουδισμός

Άλλος κλάδος: Ο Βουδισμός του Θιβέτ και της Μογγολίας.

Α) Σιντάρτα Γκαουτάμα : Ο Βούδας.

Ο Σιντάρτα Γκαουτάμα υπήρξε ο ιδρυτής του Βουδισμού.

Μετά από ένα στάδιο αναζητήσεων, στη διάρκεια μιας ολονύκτιας περισυλλογής κάτω από ένα δέντρο, είχε μια πνευματική εμπειρία που ο ίδιος θεώρησε ως φωτισμό. Έτσι έγινε Βούδας(=φωτισμένος).

Β) Χιναγυνα Βουδισμός

 š Τόπος: Σρι Λάνκα, Καμπότζη, Λάος, Ταϊλάνδη, τμήματα Μπαγκλαντές, Ινδίας, Βιετνάμ.

š Περίπου 100.000.000 πιστοί.

š Οι διδασκαλίες του περιέχονται στον Κανόνα Πάλι.

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Διδασκαλίες παρόμοιες με του Ινδουισμού. ( Η ύπαρξη ταυτίζεται με τον πόνο και μέσω των μετενσαρκώσεων, αναπαράγεται συνεχώς).

 Ο κανόνας Πάλι περιέχει μια από τις αρχαιότερες συστηματοποιήσεις της διδασκαλίας του Βούδα. Το σχήμα των «τεσσάρων ευγενικών αληθειών»

1.   Η ύπαρξη είναι πόνος

2.   Αιτία του πόνου είναι η επιθυμία

3.   Η κατάπαυση του πόνου, που επιτυγχάνεται με το Νιρβάνα (= σβήσιμο)

4.   Το οκταπλό μονοπάτι που οδηγεί στην κατάπαυση του πόνου.

Β) ΤΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΤΟΥ ΧΙΝΑΓΥΑΝΑ

Το ιδανικό είναι να αποκτήσει ο άνθρωπος αντίληψη της αληθινής πραγματικότητας, ώστε τελικά να απελευθερωθεί από την εξ’ ορισμού οδυνηρή ύπαρξη.

Γ) ΜΑΧΑΓΥΑΝΑ ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Τόπος: Κίνα, Θιβέτ, Μογγολία, Ιαπωνία, Κορέα, Βιετνάμ.

Κυριότερα κείμενα: Ο κινέζικος και θιβετιανός Κανόνας.

Διαφοροποιήθηκε από τον Χιναγυάνα, αναπτύσσοντας ιδιαίτερες διδασκαλίες:

1.    Η αληθινή φύση της πραγματικότητας.

š Τα όντα είναι ‘κενά’ από το δικό τους εαυτό (Το καθετί  είναι ό,τι είναι μόνο σε αλληλεξάρτηση από τα άλλα όντα).

2.    Η κοσμολογία

š Βούδας: Υπερβατική πραγματικότητα, ένα απόλυτο, όμοιο με το ινδουιστικό Μπράχμαν. 

Μποντισάτβα: Το ιδανικό του Μαχαγυάνα

Το ιδανικό είναι να ακολουθήσει κάποιος το μονοπάτι που οδηγεί στο φωτισμό και τη συμπόνια προς όλα τα όντα.

Εκείνος που το κάνει αυτό ονομάζεται Μποντισάτβα             ( μπόντι = φωτισμός, σάτβα= ον σε πορεία προς το φωτισμό).

Ο πιο φημισμένος μποντισάτβα είναι ο Αμιντά.

Η ΓΙΟΓΚΑ

γιογκα from dimpapanik

Δ. Ε. 34 Η ΓΙΟΓΚΑ

ΣΚΟΠΟΙ- ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ

Οι μαθητές:α) Να πληροφορηθούν για τις τεχνικές της γιόγκα και το θρησκευτικό της

                       ρόλο.

                    β) Να συνειδητοποιήσουν τους στόχους της τεχνικής αυτής.

                   γ) Να ευαισθητοποιηθούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να

                       διαφυλαχθούν από κοινωνικές ομάδες που χρησιμοποιούν τις τεχνικές

                       της γιόγκα ως μορφές νάρκωσης των συνειδήσεων.

                              ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

α) Τι είναι η γιόγκα

Γιόγκα: «Ζεύξη»=ένωση. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στις ανατολικές θρησκείες και ιδιαίτερα στον Ινδουισμό, με συνηθέστερο σκοπό την ένωση του     ανθρώπου με το θείο στοιχείο που συνυπάρχει σ’ αυτόν.

·         Χρησιμοποιείται κυρίως για θρησκευτικούς σκοπούς.

·         Υπάρχουν διάφορες γιόγκα.

β) Θεωρητικές προϋποθέσεις της γιόγκα

1.    Ο ανθρώπινος νους μεταβάλλεται σύμφωνα με εκείνο στο οποίο προσκολλάται και ενώνεται μ’ αυτό.

2.    Ο άνθρωπος ως ον δεν έχει μια μόνιμη ταυτότητα, αλλά γίνεται εκείνο στο οποίο προσκολλάται ο νους.

² Ο τρόπος με τον οποίο οι ιδέες αυτές εφαρμόζονται και το αποτέλεσμα που επιδιώκεται ποικίλλει:

α) Ουπανισάδες:  Ο νους βρίσκεται μεταξύ της απόλυτης πραγματικότητας και του φυσικού κόσμου. Εάν ο νους στραφεί προς το Άτμαν, θα ταυτιστεί μ’ αυτό και συνεπώς με το Μπράχμαν και θα επιτύχει τη σωτηρία.

β) Σιβαϊσμός και Βισνουϊσμός: Σκοπός η ένωση με το Σίβα και το Βίσνου.

γ) Άλλες παραδόσεις:Σκοπός η ένωση του νου με λεπτές και λανθασμένες λειτουργίες του φυσικού σώματος και να φτάσει έτσι σε σημείο να μπορεί να τις χρησιμοποιεί κατά βούληση.

(Κυριαρχία του νου στον ψυχοφυσικό οργανισμό του ανθρώπου)

ΜΟΡΦΕΣ ΓΙΟΓΚΑ

1.    ΤΖΑΝΑ ΓΙΟΓΚΑ (Γιόγκα της γνώσης): Απλή γνώση του Άτμαν από το νου.

2.    ΜΠΑΚΤΙ ΓΙΟΓΚΑ (Αγαπητικής Αφοσίωσης): Η αγάπη προς ένα προσωπικό θεό.

3.    ΚΑΡΜΑ ΓΙΟΓΚΑ (Γιόγκα των πράξεων): Πράξεις υπηρεσίας προς τον κόσμο.

γ) Η τεχνική της Γιόγκα

²   Η τεχνική της Γιόγκα συνίσταται στο διαλογισμό (= απεξάρτηση του νου από τις ποικιλόμορφες σκέψεις).

²  Αποτελείται από 8 στάδια:

Προπαρασκευαστικά στάδια:

 1^ο: Αποφυγή βίας, κλοπής, ψεύδους, γενετήσιων σχέσεων και ιδιοκτησίας.

 2^ο: Ασκήσεις που αποβλέπουν στην αποκοπή του νου από την επιθυμία.

 3^ο: Άσκηση του σώματος για να παραμείνει για μεγάλο διάστημα σε στάσεις που

       μειώνουν τις παρενοχλήσεις στο διαλογισμό.

 4^ο: Συγκράτηση της αναπνοής (Σκοπός: Απόλυτη Συγκέντρωση)

 5^ο: Συγκέντρωση των αισθήσεων (Σκοπός: Απομόνωση του νου από τον κόσμο)

Στάδια κυρίως διαλογισμού:

6^ο: Προσκόλληση του νου σ’ ένα αντικείμενο.

7^ο: Ο νους συγκεντρώνεται από την περιφέρεια αυτού  του αντικειμένου στο κέντρο.

     (Ο νους έτσι αποκόπτεται από το αντικείμενο και ταυτίζεται με τον εαυτό του)

8^ο: Ο νους “διαλύεται” στο Άτμαν   και   ενώνεται μ’ αυτό.

δ) Η παράχρηση της Γιόγκα

Οι ασκήσεις της Γιόγκα στις δυτικές κοινωνίες χρησιμοποιούνται ως μέσο για την απόκτηση υγείας και «δυνάμεων». Οι ασκήσεις όμως αυτές οδηγούν, αντί στην κυριαρχία της επιθυμίας, στην υποδούλωση σ’ αυτήν. δεν απελευθερώνουν από την έννοια της άγνοιας που θεωρεί τον κόσμο ως απόλυτο.

ε) Γιόγκα και ησυχαστική παράδοση

 Η κυριότερη διαφορά είναι εκείνη που αφοράς το σκοπό των δύο:

         α) Στη Γιόγκα σκοπός είναι η ένωση με το θείο, προκειμένου να επιτευχθεί η διακοπή των μετενσαρκώσεων ( Η απελευθέρωση από τον κόσμο της μεταβολής).

         β) Στον χριστιανικό μυστικισμό: Σκοπός είναι η εσχατολογική σωτηρία, δηλ. η διάσωση του θεωρούμενου ως «καλού λίαν» κόσμου ( και όχι μόνο ενός εσωτερικού στοιχείου) από τον “έσχατο εχθρό” το θάνατο και η κοινωνία όλου του κόσμου με το Θεό.

Δ. Ε. 33 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Β΄

ινδουισμός β from dimpapanik

Δ. Ε. 33 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ (Β΄)
 ΣΚΟΠΟΙ- ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ

Οι μαθητές: α)Να γνωρίσουν τη σύνθεση που επιτεύχθηκε 

                        στο ινδουιστικό σύστημα

                    β) Να γνωρίσουν τις άλλες πλευρές – ομάδες του

                        Ινδουισμού, τη  λατρεία

γ) Να διατυπώσουν την προσπάθεια του Ινδουισμού για εκσυγχρονισμό  και  τη σημερινή του εικόνα

            ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

 500 π.Χ.-500 μ.Χ.: Ο Ινδουισμός πήρε τη σημερινή του μορφή.

α) Σύνθεση ντάρμα και μόξα

·         Οι βραχμάνοι μετέθεσαν την επιδίωξη της απελευθέρωσης από την οδύνη σε κάποια τελική ζωή στο μακρινό μέλλον.

·         Σκοπός και επιδίωξη του ανθρώπου: Η εξασφάλιση μιας μετενσάρκωσης σε κάποια καλή μορφή ύπαρξης, που μπορεί να επιτευχθεί με τη συσσώρευση καλού κάρμα.   

·         Τρόπος επίτευξης: Η ζωή σύμφωνα με το ντάρμα, υπακοή στους κανόνες που ίσχυαν για την κάστα του και για το στάδιο της ζωής στο οποίο βρισκόταν.

500π.Χ.: Παραγωγή βιβλίων(Σούτρα), που καθορίζουν τους κανόνες που διέπουν την κοινωνική και θρησκευτική ζωή.

  Η σύνθεση ντάρμα και μόξα οδήγησε στο να προστεθεί στον άμεσο τρόπο σωτηρίας ( γιόγκα) , ο προοδευτικός (με το ντάρμα).

β) Ο Σιβαϊσμός και Βισνουισμός

Στις τελευταίες Ουπανισάδες: Το Μπράχμαν έγινε προσωπικό:

Ομάδες βραχμάνων άρχισαν να θεωρούν κάποιες θεότητες, οι οποίες θεωρούνταν γεννήτορες του κόσμου (Σίβα, Βίσνου, Ντέβι), ως τη μορφή του Μπράχμαν.

Σκοπός: Η απελευθέρωση, μέσα από την ένωση με μια από τις θεότητες, από τη διαιώνιση του εγκλωβισμού στη μεταβαλλόμενη και περιορισμένη ύπαρξη  

Μέσο: α) Η ίδια η θεότητα αναλαμβάνει να σώσει τους ανθρώπους.

          β) Η αγαπητική αφοσίωση του ανθρώπου στη θεότητα (Μπάκτι Γιόγκα)

Ο Βίσνου: Εμφανίζεται (Αβατάρα)  στον κόσμο με διάφορες μορφές (Κρίσνα, Ράμα)

Ο Σίβα: Βοηθά χωρίς μα προβαίνει σε εμφανίσεις. Λατρεύεται με διάφορες μορφές.

] Παράλληλα συνεχίζεται η παράδοση που θεωρεί το Μπράχμαν απρόσωπο

    (Βεδάντα)

γ) Ο Σακτισμός

Κέντρο: Η λατρεία της γενεσιουργού δύναμης ή ενέργειας του Σίβα, που ονομάζεται  Σάκτι (Λατρεύεται ως η θηλυκή όψη , ως ή σύζυγος του Σίβα).

Λατρεύεται με διάφορες μορφές, όπως η φοβερή Κάλι ( η θεά που παράγει τη ζωή, αλλά μέσω του θανάτου ξαναπαίρνει την ενέργεια που ξόδεψε, ώστε να την αναπαράγει κ.ο.κ.).

δ) Η λατρεία

6oς μ.Χ. αι: Μια νέα μορφή λατρείας των θεοτήτων αρχίζει να επικρατεί έναντι της θυσίας: Η  ¨τιμή¨ της θεότητας.    

  Διάφορες λατρευτικές πράξεις, που απομιμούνται την υποδοχή, περιποίηση και αποχαιρετισμό ενός φιλοξενουμένου. Προσφορές τροφής, αρωμάτων κλπ.

ε) Ο Ινδουισμός στη νεότερη εποχή

13^ος-18^ος αι: Η Ινδία υπό μουσουλμανική κατοχή. Ακμή των κινημάτων μπάκτι.

19^ος αι.: Επαφή με τη Δύση και το Χριστιανισμό: Προσπάθεια αποβολής καστών.

Εκπρόσωποι: Ραμακρίσνα Παραμαχάνσα, Μαχάτμα Γκάντι (μη βία).

  

στ) Η σημερινή  εικόνα

·         Η απελευθέρωση από την οδύνη της ύπαρξης επιτυγχάνεται με δύο τρόπους:

1.    Άμεσος τρόπος: Αγαπητική αφοσίωση ες μία θεότητα ( Μπάκτι Γιόγκα)

2.    Σταδιακός τρόπος: Προσήλωση στο Ντάρμα

  Ο Ινδουιστής δεν είναι πολυθεϊστής. Τοποθετεί την προσωπική του θεότητα στη θέση του απολύτου και υποτάσσει τις άλλες θεότητες σ’ αυτήν ως μορφές ή εμφανίσεις της ή δυνάμεις που βοηθούν στο έργο της τελικής απολύτρωσης στα ποικίλα του στάδια

Δ. Ε. 32 Ο ΙΝΔΟΥΪΣΜΟΣ Α΄

ινδουισμος from dimpapanik

Δ. Ε. 32 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ (Α΄)
ΣΚΟΠΟΙ- ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ

Οι μαθητές:α) Να γνωρίσουν βασικές διδασκαλίες του Ινδουισμού.

                    β) Να γνωρίσουν αντιπροσωπευτικά κείμενα, που φανερώνουν θετικές και αρνητικές πλευρές του Ινδουισμού.

                                         ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Ινδουισμός: Το πολυσύνθετο σύνολο των παραδόσεων της Ινδίας, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής της.

α) Το πρόβλημα του ορισμού

Ο Ινδουισμός δεν αποτελεί μια ενιαία θρησκεία και συνεπώς δεν μπορεί να περικλειστεί σε έναν ορισμό.

β) Ο πολιτισμός του Ινδού και οι Άριοι

3.000-1.500 π.Χ.: Πολιτισμός του ποταμού Ινδού: Λατρεία του θείου ως

                              γενεσιουργού δύναμης που παράγει τη ζωή.

1.500 π.Χ.: Εισβολή Αρίων: Πολιτισμός που επικάλυψε τον πολιτισμό του Ινδού,

                   υπολείμματα του οποίου πέρασαν στον Άριο πολιτισμό ðΤελική σύνθεση

                   του Ινδουισμού.

γ) Η βεδική θρησκεία

·         Η θρησκεία των Αρίων ήταν πολυθεϊστική. Πληροφορίες μας δίνουν :

·         Οι Βέδες (1.500-1000 π.Χ.): Θεοί ήταν ο ουρανός, ο ήλιος, η φωτιά, ο θεός της γονιμότητας.
 Κέντρο της λατρευτικής δραστηριότητας ήταν οι θυσίες προς τους θεούς.

·         Οι Άριοι χωριζόταν σε 4 τάξεις (βάρνα = χρώμα, ή καστες)

     1.    Οι ιερείς ή βραχμάνοι

     2.    Οι πολεμιστές- αριστοκράτες                       

     3.    Οι καλλιεργητές ζωή,                                 

     4.    Οι χειρονάκτες                                                  

   Η κοινωνική και θρησκευτική τους  ρυθμιζόταν από κανόνες που καθόριζαν οι βραχμάνες.

·         Στις βέδες απαντά η ιδέα της παγκόσμιας τάξης (ντάρμα), οποία διακρίνεται στη δομή και  λειτουργία του κόσμου, και στη δομή και λειτουργία της κοινωνίας.

·         Το ντάρμα, όπως και η διαίρεση σε κάστες είναι θείας καταγωγής. Η μεταπήδηση σε άλλη κοινωνική τάξη επιτυγχάνεται σε μια επόμενη ζωή.

δ) Οι Ουπανισάδες

Ουπανισάδες (800-500 π.Χ.): Ο κόσμος που ζούμε είναι φιανομενικός και αποτελείται από όντα περιορισμένα στα όρια της μορφής τους. Η θεμελιώδης πραγματικότητα είναι απεριόριστη και άμορφη.

  Μπράχμαν:  η θεία πραγματικότητα(υπόστρωμα του σύμπαντος) στην οποία οφείλονται όλα όας υπάρχουν.

Άτμαν: “Τμήμα του Μπράχμαν”, θείο στοιχείο που υπάρχει στον άνθρωπο και τον κόσμο. Ο άνθρωπος όμως έχει στραμμένο το νου του προς τον κόσμο και αγνοεί το βάθος του εαυτού του, τη θεία πραγματικότητα.

 Σαμσάρα: Η αέναη ανακύκληση των υπάρξεων.

  Κάρμα: Πράξη. Καθορίζει τη μετενσάρκωση του όντος(Οι πράξεις του ανθρώπου εξαρτώνται από τις επιθυμίες του).

 Μούκτι ή Μόξα:  Η απελευθέρωση του κόσμου από την οδύνη που προκαλεί η παραμονή σε μία κατάσταση.

  Γιόγκα: Η διαδικασία με την οποία επιτυγχάνεται η σταδιακή απόσυρση του νου από τον εξωτερικό κόσμο και η ταύτισή ή η ένωση με το Μπράχμαν (ατομική προσπάθεια).